مصوبه جدید واردات خودرو ابلاغ شد، محدودیت تردد کشنده‌های فرسوده بالای ۵۵ سال!

بر اساس این مصوبه جدید واردات خودرو، تعداد گواهی اسقاط مورد نیاز برای شماره‌گذاری برخی کشنده‌های وارداتی افزایش پیدا کرده و در مقابل، کشنده‌های فرسوده با سن بالای ۵۵ سال با محدودیت‌هایی مانند ممنوعیت بارگیری، محدودیت تردد و محدودیت در دریافت سهمیه سوخت مواجه خواهند شد. ۲۶ گواهی اسقاط برای پلاک ‌گذاری هر کشنده وارداتی یکی از مهم‌ترین بخش‌های مصوبه جدید واردات خودرو، افزایش تعداد گواهی اسقاط مورد نیاز برای پلاک‌گذاری کشنده‌های وارداتی است. طبق مقررات جدید، برای پلاک‌گذاری هر دستگاه کامیون کشنده که از محل ثبت سفارش بند «ص» یا سرمایه‌گذاری خارجی وارد کشور شود، باید ۲۶ گواهی اسقاط ارائه شود. این الزام فقط به ثبت سفارش‌های فعلی محدود نمی‌شود و ثبت سفارش‌هایی که در آینده نیز در همین چارچوب انجام شوند، مشمول این فرآیند خواهند بود. بر اساس آخرین قیمت مورد اشاره در ۲۵ خرداد ۱۴۰۵، قیمت هر گواهی اسقاط کشنده دیزلی حدود ۱۲۵ میلیون تومان بوده است. بنابراین اگر قیمت هر گواهی را ۱۲۵ میلیون تومان در نظر بگیریم، هزینه ۲۶ گواهی اسقاط برای یک دستگاه کشنده به حدود ۳ میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان می‌رسد. یعنی فقط هزینه گواهی اسقاط و فرآیند مرتبط با آن برای یک کشنده وارداتی می‌تواند حدود سه میلیارد تومان یا حتی بیشتر باشد که طبیعتاً می‌تواند در قیمت تمام‌شده کشنده وارداتی نیز اثرگذار باشد. ( این ثبت سفارش ها ربطی به بند پ ندارد و بند پ به ازای اسقاط کشنده فرسوده است و از محل و قانون جداگانه ای است.) محدودیت تردد کشنده‌های فرسوده اعمال میشود! بخش مهم دیگر مصوبه جدید واردات خودرو، مربوط به کشنده‌های فرسوده است. بر اساس برنامه‌ای که برای اجرای محدودیت‌ها در نظر گرفته شده، کشنده‌های با عمر بسیار بالا به‌صورت مرحله‌ای از چرخه فعالیت خارج خواهند شد. در نخستین مرحله، کشنده‌های با عمر بیش از ۵۵ سال مشمول محدودیت می‌شوند. پس از آن، پیش بینی میشود که این محدودیت‌ها به گروه‌های سنی پایین‌تر منتقل خواهد شد؛ یعنی به‌تدریج کشنده‌های بالای ۵۴، ۵۳ و ۵۲ سال و در نهایت کشنده‌های بالای ۵۰ سال نیز وارد این فرآیند خواهند شد. در واقع، هدف نهایی این است که کشنده‌های بسیار فرسوده با عمر بیش از ۵۰ سال دیگر نتوانند مانند گذشته در شبکه حمل‌ونقل جاده‌ای ایران فعالیت کنند. محدودیت‌ها نیز صرفاً به تردد محدود نخواهد بود و ممنوعیت بارگیری و محدودیت‌های مربوط به سوخت گیری نیز برای این خودروها در نظر گرفته شده است. یکی از مهم‌ترین پیامدهای این تصمیم برای مالکان کشنده‌های قدیمی، موضوع کارت سوخت است. بر اساس برنامه جدید، با اجرای مرحله‌ای محدودیت‌ها، کشنده‌هایی که به سن فرسودگی رسیده‌اند، به‌تدریج از دریافت سهمیه سوخت یارانه‌ای محروم خواهند شد. واردات کشنده اروپایی فقط با گواهی اسقاط کشنده یکی دیگر از تغییرات مهم، موضوع نوع گواهی اسقاط مورد نیاز برای واردات کشنده است. بر اساس مقرراتی که از آذرماه ۱۴۰۴ اعلام شده، برای واردات کشنده‌های اروپایی، گواهی اسقاط باید مربوط به کشنده فرسوده باشد. این موضوع با رویه‌ای که پیش از آن وجود داشت تفاوت دارد. در گذشته امکان استفاده از گواهی اسقاط برخی خودروهای دیزلی دیگر، برای مثال اتوبوس، برای پلاک‌گذاری کشنده وارداتی وجود داشت؛ اما با مقررات جدید، برای کشنده وارداتی باید گواهی اسقاط کشنده ارائه شود. این تغییر باعث شده است که بازار گواهی اسقاط کشنده اهمیت بسیار بیشتری پیدا کند؛ چراکه واردکننده دیگر نمی‌تواند برای تأمین گواهی مورد نیاز خود به گواهی اسقاط یک خودروی دیزلی از گروه دیگری تکیه کند. احتمال افزایش قیمت گواهی اسقاط کشنده یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در پی اجرای مصوبه جدید واردات خودرو مطرح شده، احتمال افزایش قیمت گواهی اسقاط کشنده است. دلیل اصلی این موضوع، محدود بودن تعداد کشنده‌های فرسوده‌ای است که می‌توانند به گواهی اسقاط تبدیل شوند. در حال حاضر بخشی از کشنده‌های فرسوده بالای ۵۰ سال در طرح واردات بند «پ» مورد استفاده قرار گرفته‌اند و ارزش اقتصادی آنها در این طرح می‌تواند حدود ۵ میلیارد تومان باشد. در چنین شرایطی، مراکز اسقاط با یک انتخاب اقتصادی مواجه هستند. اگر یک کشنده فرسوده بتواند در طرح بند «پ» حدود پنج میلیارد تومان ارزش داشته باشد، دیگر ممکن است صرف اسقاط آن و تبدیلش به گواهی اسقاط برای مرکز اسقاط صرفه اقتصادی سابق را نداشته باشد. به همین دلیل، احتمال دارد تعداد کشنده‌های فرسوده‌ای که وارد فرآیند اسقاط می‌شوند کاهش پیدا کند. از طرف دیگر، هم‌زمان تقاضا برای گواهی اسقاط افزایش پیدا کرده است؛ چراکه برای واردات و پلاک‌گذاری کشنده‌های جدید باید گواهی اسقاط متناسب ارائه شود. ترکیب کاهش عرضه و افزایش تقاضا می‌تواند زمینه افزایش قیمت گواهی اسقاط کشنده را فراهم کند. در صورت کاهش تعداد گواهی‌های اسقاط موجود، یکی از راهکارهایی که می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد، افزایش قیمت گواهی اسقاط است. منطق این موضوع روشن است؛ اگر ارزش گواهی اسقاط افزایش پیدا کند، مالکان کشنده‌های فرسوده انگیزه بیشتری برای تحویل خودرو و اسقاط آن خواهند داشت. به این ترتیب، افزایش قیمت گواهی می‌تواند به‌عنوان یک مشوق اقتصادی برای اسقاط کشنده‌های فرسوده عمل کند و بخشی از کمبود احتمالی گواهی در بازار را جبران کند. البته افزایش قیمت گواهی اسقاط در این مرحله یک پیش‌بینی درباره روند آینده بازار است و نمی‌توان آن را به‌عنوان نرخ قطعی آینده اعلام کرد. پایان استفاده از راهکارهای جایگزین گواهی اسقاط موضوع دیگری که در آینده می‌تواند اهمیت پیدا کند، جابجایی تناظر و متناسب شدن گواهی اسقاط با نوع خودرو است. بر اساس این رویکرد، صرف داشتن کارت هوشمند یا پرداخت مبلغی به جای گواهی اسقاط نمی‌تواند برای همیشه جایگزین گواهی واقعی و متناسب با خودرو شود. پیش‌بینی می‌شود در آینده، اگر گواهی اسقاط متناسب با کشنده وجود نداشته باشد، متقاضی نتواند مانند گذشته صرفاً با استفاده از راهکارهای جایگزین، فرآیند پلاک‌گذاری را انجام دهد. به عبارت دیگر، مسیر سیاست‌گذاری به سمت این است که گواهی اسقاط واقعی و متناسب با نوع خودروی وارداتی اهمیت بیشتری پیدا کند. این موضوع در آینده می‌تواند فشار تقاضا بر بازار گواهی اسقاط کشنده را بیشتر کند. البته این بخش مربوط به پیش‌بینی نحوه اجرای مقررات در آینده است و باید دید در زمان اجرای کامل مصوبه، دستگاه‌های مسئول چه سازوکاری برای آن در نظر خواهند گرفت. محدودیت فعالیت اتوبوس‌های فرسوده این تغییرات فقط به کشنده‌ها محدود نیست. در کنار کشنده‌های فرسوده، اتوبوس‌هایی که عمر و میزان فرسودگی آنها افزایش پیدا کرده است نیز دیگر مجاز به حمل مسافر نخواهند بود. این موضوع نشان می‌دهد که هدف مصوبه جدید واردات خودرو صرفاً مدیریت بازار واردات نیست؛ بلکه بخش مهمی از آن به نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و جاده‌ای مربوط می‌شود. در واقع، قانون جدید تلاش می‌کند خودروهایی را که به دلیل سن بالا، مصرف سوخت، هزینه تعمیرات و مسائل ایمنی دیگر برای فعالیت مناسب نیستند، به‌تدریج از چرخه حمل‌ونقل خارج کند. با کنار هم قرار دادن تمام این تغییرات، مشخص است که یکی از مهم‌ترین اهداف مصوبه جدید، نوسازی ناوگان حمل‌ونقل کشور است. کشنده‌های فرسوده هزینه نگهداری بالایی دارند، مصرف سوخت آنها بیشتر است و با افزایش سن خودرو، هزینه تعمیرات و استهلاک نیز افزایش پیدا می‌کند. از سوی دیگر، باقی ماندن کشنده‌های بسیار قدیمی در ناوگان باعث می‌شود سرعت نوسازی ناوگان پایین بماند. از طرف دیگر، اگر همان‌طور که پیش‌بینی می‌شود قیمت گواهی اسقاط در آینده افزایش پیدا کند، هزینه نهایی واردات کشنده نیز می‌تواند بیشتر شود. در نهایت، تمام این تغییرات می‌تواند بازار خرید و فروش کامیون و کشنده را نیز تحت تأثیر قرار دهد. برای افرادی که قصد خرید و فروش کامیون دارند، از این پس توجه به سن کشنده، وضعیت فرسودگی، امکان تردد و بارگیری، وضعیت کارت سوخت، نوع گواهی اسقاط و مقررات جدید اهمیت بیشتری خواهد داشت.